F-1 vizesiyle okumak başlı başına bir hedef, ama çoğu öğrenci için asıl soru şu: Mezun olunca Amerika’da çalışarak kalabilir miyim? Cevap evet olabilir, ama adım adım ilerleyen bir yol var: önce OPT, uygunsa STEM OPT, sonra bir çalışma vizesi ya da başka bir statü. Bu yazı genel çerçeveyi anlatır. Kurallar ve ücretler sık değiştiği için son kararı resmi kaynaklara ve okulundaki yetkiliye bırak.
OPT nedir?
OPT (Optional Practical Training), F-1 öğrencilerinin bölümleriyle ilgili alanda çalışmasına izin veren bir programdır. Mezuniyetten sonra verilen OPT (post-completion OPT) için temel kurallar:
- Her eğitim seviyesi için 12 aya kadar çalışma izni verilir. Lisans, yüksek lisans ve doktora ayrı hak sayılır.
- İş, bölümünle doğrudan ilgili olmalı. Alakasız bir iş bu kapsamda sayılmaz.
- OPT otomatik değildir. Önce okulundaki yetkili görevli (DSO) I-20’ne OPT tavsiyesi yazar, sonra I-765 formuyla USCIS’e başvurursun.
- Başvuru, program bitiş tarihinden genelde 90 gün öncesinden 60 gün sonrasına kadar yapılabilir. Süreyi kaçırma.
- USCIS onayladığında çalışma izin kartı (EAD) gelir. Kartta yazan başlangıç tarihinden önce çalışamazsın.
Dönem içinde kullandığın OPT ya da tam zamanlı CPT süresi, haklarını etkileyebilir. Özellikle 12 ay ya da daha fazla tam zamanlı CPT kullandıysan mezuniyet sonrası OPT hakkını kaybedebilirsin. Staj planlarını yapmadan önce DSO’nla konuş.
OPT sırasında işsizlik günü sınırı
OPT sırasında işsiz kalabileceğin gün sayısı sınırlıdır. Genel kural olarak OPT boyunca toplam 90 gün işsiz kalabilirsin. Bu sayaç EAD’deki tarihle birlikte başlar. Bir işte çalışmaya başlayınca durur, işsiz kalınca yeniden işler. STEM uzatması alınırsa buna ek bir süre tanınır. Güncel sayıları okul ve USCIS sayfasından teyit et.
OPT bitince genellikle 60 günlük bir geçiş süresi (grace period) tanınır. Bu sürede ülkeden ayrılabilir, yeni bir okula transfer olabilir ya da başka bir statüye geçiş yapabilirsin.
STEM OPT: 24 ay ek süre
Bölümün resmi STEM listesindeyse (DHS STEM Designated Degree Program List) OPT’nin sonunda 24 aylık bir STEM uzatması başvurusu yapabilirsin. Böylece toplam çalışma süren 36 aya kadar çıkar.
Şartlar özetle:
- Programın, DHS’nin yayınladığı STEM listesindeki bir alana ait olması (I-20’deki CIP kodu önemlidir)
- İşverenin E-Verify programına kayıtlı olması
- Çalışan ve işveren arasında bir eğitim planı (Form I-983) hazırlanması ve izlenmesi
- Belirlenen sürede başvuru yapılması
STEM OPT ile ilgili ayrıntılar için hem USCIS hem de ICE’nin SEVP sayfaları geçerli kaynaktır. Bölümünün STEM sayılıp sayılmadığını okul seçerken sormak çok işe yarar. Bu karar bütçe planını da etkiler, bunu F-1 finans rehberinde da hesaba katabilirsin.
H-1B: kura sistemi
OPT ve STEM OPT geçici çalışma izinleridir. Daha uzun süre kalmak için sık düşünülen yol H-1B vizesidir. H-1B, uzmanlık gerektiren bir meslekte çalışacak kişiler için işveren tarafından sponsor edilen bir statüdür.
Bilmen gerekenler:
- Yıllık bir kota vardır. Başvuru sayısı kotayı aşınca seçim kura ile yapılır. Önce elektronik kayıt dönemi gelir, kurada seçilen işverenler ayrıca resmi dilekçe (petition) sunar.
- Kayıt dönemi genelde ilkbaharda yapılır, çalışma izni ise genelde mali yıl başı olan 1 Ekim’den başlar.
- Kura sistemi ve ek ücretler son yıllarda değişti ve değişmeye devam edebilir. Güncel kurallar, ücretler ve seçim usulü için uscis.gov’u kontrol et.
- “Cap-gap” uzatması, F-1 statüsü bitmeden H-1B sürecinde olanların statüsünü geçici olarak uzatabilir. Okulundaki DSO bu konuda yol gösterir.
H-1B garanti bir yol değildir. İşveren sponsorluğu gerekir ve her başvuru seçilmez. Bu yüzden B planın olması iyi bir fikirdir.
Alternatif yollar
H-1B’yi bekleyen ya da başka yollar arayan öğrenciler için başka seçenekler vardır:
- Daha yüksek bir derece. Yüksek lisans ya da doktora yeni bir OPT hakkı doğurabilir. İleri derece sahipleri için H-1B kurasında ayrı bir kota dilimi de bulunur.
- O-1 gibi olağanüstü yetenek vizeleri, belirli kariyerler için.
- Şirket içi transfer (L-1), uluslararası bir şirketin Amerika ofisine geçiş.
- E-2. Türk vatandaşları için yatırımcı olarak ya da bazı durumlarda E-2 şirketinde çalışan olarak bir yol olabilir. Ayrıntılar için E-2 rehberimize bak.
- İşveren sponsorlu green card. Uzun vadeli bir yol, ama bekleme süreleri uzun olabilir.
Hangisinin sana uygun olduğu mesleğine, işverenine ve profiline göre değişir.
Özet
- OPT mezuniyetten sonra 12 ay çalışma izni verir, I-765 başvurusu gerekir ve işsizlik günü sınırı vardır.
- STEM bölümünde 24 ay ek uzatma mümkün, toplam 36 aya kadar. İşverenin E-Verify’a kayıtlı olması gerekir.
- H-1B kura sistemine tabi bir sponsor vizesidir. Kurallar ve ücretler sık değişiyor, uscis.gov’dan kontrol et.
- Okuldaki DSO’nla her adımı konuş. Plan yapmak için öğrenci vizesi sayfamıza da göz at.
Son güncelleme: 25 Eylül 2026. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki ya da finansal tavsiye değildir. Resmi kurallar ve ücretler değişebilir, güncel bilgi için travel.state.gov ve uscis.gov’u kontrol et.